Safra Kesesi Hastalıkları

Safra Kesesi Nedir?

Safra, karaciğerde üretilerek bağırsağa dökülen bir salgıdır. Her gün karaciğerde ortalama 600 ml safra üretilir ve ana safra kanalı aracılığıyla onikiparmak bağırsağına dökülür.

Safra kesesi karın sağ üst tarafında yer alan karaciğerin alt yüzüne yapışık, küçük armut biçiminde bir organdır. Küçük bir kanalla ana safra kanalına bağlantılıdır. Başlıca görevi; karaciğerin ürettiği safranın bir kısmını -açlık dönemlerinde- ana safra kanalından emerek depolamak, yoğunlaştırmak ve sindirim sırasında yeniden bağırsağa salgılanmaktır.

Karaciğer ürettiği safranın bir kısmını da, safra kesesine ihtiyaç duymaksızın, doğrudan bağırsağa gönderebilir. Safra kesesi yokluğunda safranın tamamı ana safra kanalı aracılığıyla bağırsağa iletilebilir. Bu nedenle safra kesesi yaşam içinvazgeçilmez bir organ değildir. İltihap halinde çıkartılması gerektiğinde işleyişte bir noksanlık olmaz.

Safra Kesesi Taşı Nedir? Nasıl Oluşur?

Safra taşları genel olarak safrayı oluşturan kimyasal maddeler arasındaki dengenin bozulması sonucu oluşur. Ortamdaki çözünürlük azalır ve sıvı içerik aşırı derecede yoğunlaşır. Atılması gereken bazı maddeler kristalleşerek çöker ve tortu oluşturur. Ayrıca genetik etkiler, çeşitli kan hastalıkları, bu bölgenin enfeksiyonları, safra akımını zorlaştıran mekanik sebepler, yüksek kolesterol düzeyleri vb. taş gelişimine neden olabilmektedir.

Safra kesesi taşlarının çoğu sarı -kahverengi renkte, kolaylıkla ezilebilen kolesterol taşları iken, az bir kısmı siyah veya kahverengi renkte, -bilinen katı, sert taş yapısında- kalsiyum ve bilirubin içeren pigment taşlarıdır. Safra taşlarının kişiye rahatsızlık vermesi ve şikayetleri yol açması için kanal ağzında tıkama yapması veya iç duvarda harabiyet yapacak büyüklüğe gelmesi gerekir.

Safra Kesesi Taşı Oluşumunda Risk Faktörleri Nelerdir?

  • İleri yaş,
  • Kadın olmak,
  • Gebelik,
  • Östrojen kullanımı,
  • Obezite,
  • Genetik yatkınlık,
  • Bazı kan hastalıkları,
  • Siroz hastalığı

Safra Kesesi İltihabı Nedir?

Safra kesesi iltihabı (kolesistit) genellikle safra kesesinin kanalının tıkanması sonucu oluşan bir süreçtir.

Safra kesesi şişer gerilir. Kese duvarında ödem, dolaşım bozukluğu meydana gelir.

Bozulmanın giderek çürüme ve delinmeye kadar ilerlemesi mümkündür. Tıkanma çoğu zaman kese içinde oluşan taş ve çamurun safra kesesi kanalı ağzına oturması ve safra kesesinin boşalmasına izin vermemesi sonucu gelişir.

Safra Kesesi Taşının ve Safra Kesesi İltihabının Belirtileri Nelerdir?

Safra kesesi taşlarının çoğu belirti vermez, başka bir nedenle yapılan tetkiklerde tesadüfen saptanır. Şayet taş safra kesesi çıkışını tıkarsa ağrı, ateş, bulantı gibi yakınmalara yol açabilir. Taş ana safra yoluna düşerse yine ağrı, ateş, bulantı gibi yakınmalar ve sarılığa yol açabilir.

Safra kesesi iltihabının en önemli belirtisi KARIN AĞRISIdır. Ağrı sağda daha belirgin olmak üzere karnın üst kısımlarında hissedilir. Sıklıkla yemeklerden sonra veya akşam saatlerinde olur. Ağrının sırta ve omuza doğru vurması tipik özelliğidir.

Ağrıya sıklıkla BULANTI eşilik eder. Çoğu zaman şişkinlik hazımsızlık, bazen de yanma, ekşime, gibi şikayetler görülebilir.

Safra Kesesi Taşı yada İltihabı Nasıl Teşhis Edilir?

Bu hastalığın belirtileri başka hastalıklarla karışabilir,yine de yapılacak tetkiklerle teşhis genellikle kolay olur. Yapılacak kan tahlilleri ve özellikle de batın ultrasonografisi teşhiste çok yardımcı olur. Ultrasonografide kese içinde taş yada taşlar görülebilir, safra kesesi duvarı kalınlaşmış olarak görülebilir. Bazı durumlarda ,safra kanallarında taş olup olmadığını anlamak için MR yapılabilir.

Safra Kesesi Taşı Yada İltihabı Nasıl Tedavi Edilir?

Safra kesesi hastalıklarının tedavisi cerrahidir, yani ameliyat gerektirir. Bu ameliyatta safra kesesinin tamamı alınmaktadır.Bununla birlikte hastada bir yakınmaya yol açmayan safra kesesi taşları genellikle ameliyat gerektirmez. Ancak, kişi şeker hastasıysa veya aterosklerotik damar hastalığı varsa, hastanın bir yakınması olmasa da ameliyat önermekteyiz.

Safra Kesesi Ameliyatı Nasıl Yapılmaktadır?

Safra kesesi ameliyatları 2 yolla yapılmaktadır. Açık ameliyatlar ve kapalı(LAPAROSKOPİK) ameliyatlar. Açık ameliyatlar ameliyatın kapalı yapılamadığı durumlarda uygulanır. Kapalı ameliyatların birçok avantajı vardır. Safra kesesi ameliyatları için birinci tercih laparoskopik cerrahidir. Doğrudan açık ameliyat gereken durumlar çok nadirdir. Bazen de laparoskopik başlanmış ameliyat sırasında mecburen açık tekniğe dönülebilir.

Laparoskopik cerrahi konusunda deneyimli cerrahlar tarafından yapılan ameliyatlarda açığa dönme oranı %1′in altındadır. Bu durum bir komplikasyon olarak değil hastanın durumunun icap ettirdiği bir cerrahi teknik seçimi olarak algılanmalıdır. Açık tekniği gerektirebilecek başlıca sebepler şunlar olabilir;

  • Safra kesesinin akut alevlenmiş iltihabına bağlı olarak dokuların aletlerle tutulma kavranma zorlukları
  • Uzun süreli iltihaba bağlı ya da geçirilmiş ameliyatlar nedeniyle dokularda kolay kolay ayrılmayan çevresel yapışıklıkların varlığı
  • Safra yollarının yapısal anormallikleri veya safra yollarına ait ek sorunlar

Laparoskopik Cerrahi Nedir?

Laparoskopik cerrahi son yıllarda giderek daha yaygın bir şekilde uygulanmaya başlayan özel bir cerrahi tekniktir. Önceleri sadece safra kesesi ameliyatları için kullanılan bu tekniğin sınırları giderek genişlemiştir. Günümüzde fıtık ve apandisit ameliyatları başta olmak üzere dalak, barsak, mide, pankreas, böbreküstü bezi gibi organların bazı ameliyatları da laparoskopik olarak yapılabilmektedir.

Klâsik cerrahi teknikte ‘açık cerrahi’ cerrah karına yapılan bir kesi ile organlara ulaşmakta ve gerekli ameliyatı yapmaktadır. Laparoskopik cerrahide ise3-4 adet 0.5-1 cm.lik giriş yeri açılmakta ve bu küçük deliklerden sokulan özel aletler ile organlara ulaşılarak ameliyat yapılmaktadır. Aynı zamanda karın içine sokulan özel bir kamera ile organların görüntüleri 15 misli büyütülerek bir monitöre aktarılmakta, böylece karın içindeki organlarla ilgili çok küçük detaylar görülebilir hale gelmektedir. Laparoskopik cerrahi sayesinde önceleri çok büyük kesilerle yapılan ameliyatlar günümüzde çok daha küçük kesiler ile ve daha az miktarda kan kaybı ile yapılabilmektedir

Laparoskopik Yöntemin Avantajları Nelerdir?

  • Daha küçük kesi ve yara problemlerinin daha az olması.
  • Daha iyi kozmetik sonuç.
  • Daha az ağrı.
  • Ameliyat sonrası daha erken ayağa kalkılması, erken yemek yenilmesi, gaz ve gaita çıkışının erken olması.
  • Hastanede daha kısa süre yatış, iş hayatına erken dönme.
  • Solunum fonksiyonlarının daha az etkilenmesi.